Chương VII: HYĐROCACBON THƠM – NGUỒN HYĐROCACBON THIÊN NHIÊN –
HỆ THÓANG HÓA VỀ HYĐROCACBON
Tiết 50 : BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG.
MỘT SỐ HIDROCACBON THƠM KHÁC

I. MỤC TIÊU :
1. Kiến thức :
HS biết
Đặc điểm cấu tạo của benzen , viết công thức cấu tạo và gọi tên một số hidrocacbon thơm đơn giản
Đồng đẳng , đồng phân và danh pháp của ankyl benzen .
Tính chất hóa học của benzen và đồng đẳng .
Tính chất hóa học stiren và naphtalen
HS hiểu :
Cấu tạo đặc biệt của vòng benzen: cấu trúc phẳng và phân tử có dạng hình lục giác đều, có hệ liên kết pi liên hợp là nguyên nhân dẫn đến benzen thể hiện tính chất của hidrocacbon no và không no
2. Kỹ năng :HS vận dụng :
- Viết được phương trình hóa học minh hoạ tính chất hóa học của benzen và đồng đẳng
- Phân biệt được benzen, đồng đẳng của benzen với các hidrocacbon kháac1
II. PHƯƠNG PHÁP :
Trực quan – đàm thoại – nêu và giải quyết vấn đề
III. CHUẨN BỊ :
GV mô hình phân tử benzen .
HS : Ôn lại tính chất của hiđrocacbon no , hđirocacbon không no .
IV. THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG :
1. Kiểm tra :
2. Bài mới :

Bảng 7.1:tên và hằng số vật lí của một số hidrocacbon thơm đầu dãy đồng đẳng .

Công thức phân tử
Công thức cấu tạo
Tên thông thường
Tên thay thế
tnc ,oC
ts , oC

C6H6
C6H6
Benzen
Benzen
5,5
80

C7H8
CH3C6H5
Toluen
Metyl benzen
-95,0
111

C8H10
CH3CH2C6H5

Etylbenzen
-95,0
136


1,2-(CH3)2C6H4
o-Xilen
1,2-dimetylbenzen
-25,2
144


1,3-(CH3)2C6H4
m-Xilen
1,3-dimetylbenzen
-47,9
139


1,4-(CH3)2C6H4
p-Xilen
1,4-dimetylbenzen
13,2
138




Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Nội dung

Hoạt động 1 : vào bài
Hidrocacbon thơm là gì ? có những tính chất gì ? trong đời sống thường gặp ở đâu ?
Hoạt động 2 :
- GV giới thiệu dãy đồng đẳng của benzen
GV hướng dẫn hai kiểu CTCT của benzen



Hoạt động 3:hướng dẩn đọc tên
VD : C6H5CH3
C6H5CH2CH3
C6H5CH2CH2CH3





GV: hướng dẫn hai cách đọc tên của ankyl benzen


Nhóm C6H5CH2- là nhóm benzyl , nhóm C6H5 – gọi là nhóm phenyl







Hoạt động 4:
Phân tử benzen có cấu trúc phẳng và có hình lục giác đều. Cả 6 nguyên tử cacbon và 6 nguyên tử hydro đều nằm trên một mặt phẳng
Hoạt động 5 :

Cho HS nghiên cứu bảng 7.1 nhận xét ?

Gv cho HS quan sát bình đựng benzen .

Hoạt động 6:
Phân tích đặc điểm cấu tạo của benzen từ đó dự đốn tính chất của benzen ?

GV trình bày cơ chế thế ở vòng benzen




Gv thông báo :
Các hidrocacbon thơm có hai trung tâm phản ứng là nhân và mạch nhánh .

Qui tắc thế ở vòng benzen :
Khi ở vòng benzen đãcó sẳn :
- Nhóm ankyl hay (-OH ,-NH2 , -OCH3 . ..) phản ứng thế vào vòng dễ dàng và ưu tiên xảy ra ở vị trí ortho vàpara.
- Nhóm –NO2 , -COOH , -SO3H . . .,phản ứng thế vào vòng khó hơn và ưu tiên ở vị trí meta





HS hoạt động theo nhóm
- HS quan sát mô hình phân tử benzen


- HS tìm hiểu CTCT thu gọn của 1 số đồng đẳng của benzen :nhận xét
: Toluen
:Etylbenzen
Propylbenzen .


metylbenzen (toluen)








HS gọi tên theo hai cách các vd ?














HS nghiên cứu bảng 7.1 nhận xét :

Hs quan sát bình đựng benzen nhận xét màu sắc và tính tan .



- Mạch vòng , tạo hệ liên kết  liên hợp vì vậy nhân benzen khá bền .





- HS viết phương trình phản ứng thế của benzen, toluen với Br2 ; HNO3




.
-Toluen phản ứng nitro hóa dễ dàng hơn benzen và tạo thành sản phẩm thế vào vị trí ortho và para .







HS lưu ý điều kiện phản ứng